Transformacja telewizji w Polsce po 1989 roku – cz.III

Transformacja telewizji w Polsce po 1989 roku – cz.III

tv3W XXI wieku wyróżnić można kolejne trzy fazy rozwoju mediów:

  1. Faza VI: rośnie dominacja mediów elektronicznych (2001-2003)
  2. Faza VII: przebudowa oferty mediów tradycyjnych (2004-2007)
  3. Faza VIII: konfrontacja mediów tradycyjnych z nowymi technologiami (2008- do dziś)[1].

Faza VI to czas, kiedy polska gospodarka bardzo spowolniła. Zmienić miało to dopiero przystąpienie do UE. Duże piętno na mediach spowodował atak na WTC. Na początku roku 2001 weszła w życie ustawa Prawo Telekomunikacyjne, regulująca stosunki i kompetencje dwóch organów – konstytucyjnego KRRiT i rządowego URT (dzisiejszy UKE, sprawujący nadzór nad komunikacją elektroniczną). Ustawa umożliwiła kablówkom świadczenie różnorodnych usług w pakietach: TV+ Internet+ telefon, a firmom telekomunikacyjnym udostępnianie usług telewizyjnych. Sama telewizja w tym czasie bardzo się rozwinęła. Polacy zaczęli namiętnie ją oglądać – wg danych TNS/OBP było to 225 minut dziennie. W 2002 roku doszło do fuzji Wizji TV i Cyfry + (w Cyfrę+). Wszystkie platformy notowały systematyczny wzrost liczby klientów: z 840 tys. abonentów w 2001 do 950 tys. w 2003[2]. Trwała walka pomiędzy TVN (nadal ponadregionalnym) i Polsatem. Obie promowały się poprzez liczne reality- show („Bar”, „Big Brother”), talent show („Droga do gwiazd”, „Idol”), game show („Agent”). W tym czasie TVN uruchomiła programy tematyczne – TVN 24, TVN Meteo. TV Niepokalanów (lokalna TV religijna) zastępuje TV Puls. Jej program opera się na informacjach o wydarzeniach religijnych w Polsce i na świecie. Dążyła też do miana ogólnokrajowego nadawcy programów familijnych. W 2002 telewizja splajtowała, jednak została później reaktywowana przez Polsat. Rok później ruszyła katolicka TV Trwam. Umacniała się pozycja telewizji polskiej. Kanał 1 ma 25% oglądalności, a Program 2 wyprzedził Polsat. W marcu 2002 zreformowane oddziały terenowe TVP przekształcone zostały w TVP Regionalną.

W latach 2002-2007 krajowi towarzyszyła dobra koniunktura gospodarcza. Wynikało to przede wszystkim z przyjęcia Polski do UE. W związku z tym nastąpiło wiele zmian prawnych. Prawo unijne, które zaczęło u nas obowiązywać zlikwidowało limity obcego kapitału (pochodzącego z UE). Poza tym zmodyfikowano Prawo Telekomunikacyjne i wprowadzono ustawę medialną (uchwaloną przez PiS). Zmiany w KRRiT doprowadziły do całkowitego jej i mediów upolitycznienia. W 2005 sporo zamieszania wprowadziła Ustawa o Kinematografii nakładająca obowiązek wspierania polskiej kinematografii na operatorów telewizji kablowych.

W tym czasie Polacy oglądali telewizję średnio 241 minut (TNS/OBP). Powstają coraz to nowe telewizje kablowe, postępowała też ich konsolidacja. Platformy cyfrowe odnotowały potrojenie liczby abonamentów – do 3,4 miliona (w 2007). Nowością była platforma „n” (należąca do ITI) oferująca nowe usługi VoD, HDTV i PVR. Wśród telewizji sytuacja nie zmieniła się, najpopularniejsze były TVP, Polsat i TVN. Popularność zyskały formaty sensacyjno – kryminalne, polskie seriale i talent show. Wiosną i jesienią przewagę miał zazwyczaj TVN, wzrosła także popularność TVN 24. Stacje inwestowały w kanały tematyczne – kobiece, sportowe, muzyczne, dziecięce, rozrywkowe.

Ostatnia, trwająca do dziś faza VIII to czas wielkiego kryzysu gospodarczego na całym świecie. W Polsce skutkował on wzrostem bezrobocia, inflacji. Wśród telewizji cyfrowych nadal notuje się znaczne wzrosty – abonentów jest już ponad 5 mln. Telewizje cyfrowe objęły ekspansją także telewizje kablowe. Nadawcy inwestują w kanały tematyczne i HD. Wśród stacji telewizyjnych dominację przejmują TVN i Polsat, spada Program 1 TVP. Nowością okazują się lokalne stacje satelitarne – TVN Warszawa i TVS. Rozpoczęto także przygotowania do wdrożenia multipleksów naziemnej telewizji cyfrowej. Całkowicie nadajniki analogowe mają zostać wyłączone w lipcu 2013 roku.

W ciągu tych ponad dwudziestu lat przemian polska telewizja bardzo się rozwinęła. Można nawet powiedzieć, że zmieniła się nie do poznania. Początkowo zmiany powodowane były czynnikami zewnętrznymi. Jak podkreśla Ryszard Filas przełomową rolę odegrały czynniki polityczne – „zmiana ustroju politycznego (od peerelowskiej „demokracji socjalistycznej” do pluralizmu politycznego i budowy coraz dojrzalszej demokracji […]) oraz ekonomicznego (od gospodarki „uspołecznionej” do budowy podstaw gospodarki rynkowej […])”[3]. Później straciły one na znaczeniu na rzecz czynników typowo medialnych.

Media elektroniczne, szczególnie telewizja w ciągu tych lat bardzo zyskała na popularności. Dziś ta tendencja odwraca się, a użytkowników zyskuje Internet i formy telewizyjne w sieci. Jest to jednak temat na odrębny artykuł. Dziś radio jest typowym medium tła, słuchamy go głównie w pracy, drodze do niej czy podczas wykonywania domowych czynności. Dominującym medium jest mimo wszystko telewizja – korzystamy z niej już ponad 4 godziny dziennie. O tym jak diametralnie się ona zmieniła świadczy bogactwo kanałów i programów, jakie proponuje odbiorcom. Każdy może w jej bogatej ofercie znaleźć coś dla siebie. Oferuje nam ponad 80 kanałów w rodzimym języku, oprócz tego mamy dostęp do stacji zagranicznych. Z każdym rokiem zwiększa się jakość usług i odbioru – mamy już ponad kilka milionów nowoczesnych telewizorów (plazm i LCD), na których możemy odbierać kilkadziesiąt kanałów w HD. Dzięki kablówkom i platformom cyfrowym możemy wybierać w bogatej ofercie kanałów tematycznych, religijnych, publicznych (TVP oferuje kanał historyczny, informacyjny, z serialami) i komercyjnych (ogólnotematycznych i wyspecjalizowanych). Z pewnością każdy znajdzie coś, co go zainteresuje. Przez te lata bardzo wyraźnie poprawiła się także jakość programów, radykalnie zmniejszyły się wpływy polityczne na stacje, a dziennikarze stali się rzetelni i wiarygodni.

 

Bibliografia

 

  1. Dobek – Ostrowska Bogusława, Przejście do demokracji a transformacja systemów medialnych w Europie Środkowej i Wschodniej po upadku komunizmu [w:] Transformacja systemów medialnych w krajach Europy Środkowo – Wschodniej po 1989, red. B. Dobek – Ostrowska, s.13 – 34.
  2. Filas Ryszard, Dziesięć lat przemian polskich mediów (1989-1999). Propozycja periodyzacji [w:] Zeszyty Prasoznawcze, nr 1-2/1999, s.31-58.
  3. Filas Ryszard, Dwadzieścia lat przemian polskich mediów (1989-2009) w ujęciu periodycznym [w:] Zeszyty Prasoznawcze, nr 3-4/2010, s.27-54.
  4. Filas Ryszard, Rośnie dominacja mediów elektronicznych. Nowa faza przemian polskiego rynku, [w:] Zeszyty Prasoznawcze, nr 3-4/ 2003, s. 7-32.
  5. Filas Ryszard, 15 lat telewizji kablowej w Polsce, [w:] Zeszyty Prasoznawcze, nr 3-4/ 2002, s. 15-42.
  6. Grzybczak Jarosław, Społeczny klimat wokół polskich mediów w latach 1989-1999 [w:] Zeszyty Prasoznawcze, nr 3-4/2000, s. 7-18.
  7. Hadamik Katharine, Transformacje w mediach Europy Środkowo – Wschodniej (1989-2004) [w:] Zeszyty Prasoznawcze nr 1-2/ 2004, s.32-47.
  8. Sonczyk Wiesław, Media w Polsce, WSiP, Warszawa 1999, s. 113-114.
  9. Świderski Jan Radio i telewizja w Polsce po 1989 [w:] Transformacja systemów medialnych w krajach Europy Środkowo – Wschodniej po 1989, red. B. Dobek – Ostrowska, s. 177-199.

 

KJ-J



[1] Jw., s. 37.

[2] Jw. s. 41.

[3] Jw. s.51.

Submit a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *