Pierwsi osadnicy w Gminie Czarne

   

Celem Programu jest wyrównanie szans młodych ludzi na dobry start w dorosłe życie. Chodzi o sytuację, w której młody człowiek z małej miejscowości potrafi samodzielnie i świadomie osiągać wyznaczone przez siebie cele myśląc perspektywicznie o własnej przyszłości. Ma bowiem takie samo prawo, jak jego rówieśnik z dużej aglomeracji, by spróbować odnieść sukces na miarę własnych możliwości oraz by jak najlepiej wykorzystać szanse, które przyniesie mu życie.

Projekt zatytułowany „Pierwsi osadnicy w gminie Czarne – ocalić od zapomnienia” realizowany był pod auspicjami Polskiej Fundacji Dzieci i Młodzieży przy współudziale Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Wsi Bińcze, Biernatka, Raciniewo, Czarneńskiego Centrum Kultury i Zespołu Szkół w Czarnem w ramach programu „Równać Szanse 2016” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Opiekunami projektu byli: Dorota Banaszak, Barbara Dąbrowa – Jaworska i Andrzej Remus.

     Celem projektu było rozwijanie kompetencji społecznych młodzieży gimnazjalnej poprzez zebranie dokumentacji na temat pierwszych osadników w gminie Czarne. W ramach projektu pracowali uczniowie w wieku 13 – 16 lat uczący się w Gimnazjum w Czarnem.

     Projekt zakładał zebranie, opracowanie i archiwizację materiałów dotyczących pierwszych osadników w gminie Czarne po zakończeniu działań wojennych w roku 1945. Zaprojektowano nagranie wspomnień, wywiadów, filmów oraz zebranie dokumentacji ikonograficznej. Uczestnicy wzięli udział w warsztatach z dziedziny dziennikarstwa, realizacji i edycji filmów, podstaw fotografii oraz tworzenia i prowadzenia stron internetowych. Po zdobyciu odpowiednich podstaw teoretycznych uczniowie wyszukiwali najstarszych mieszkańców gminy Czarne, z którymi przeprowadzili wywiady. W efekcie ich pracy powstała strona internetowa poświęcona losom pierwszych powojennych mieszkańców Czarnego oraz niniejszy album dokumentujący realizację projektu.

Zorganizowano wycieczkę do Gdańska, gdzie odwiedzili Muzeum Historyczne oraz redakcję „Dziennika Bałtyckiego”.

W Instytucie Pamięci Narodowej wysłuchali prelekcji Bartosza Januszewskiego na temat zbrodni wołyń[D1] skiej. W związku z trwającą procedurą nadania imienia Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Czarnem prelegent przybliżył sylwetkę Danuty Siedzikówny ps. Inka, jednej z kandydatek na patrona.

    

Młodzież uczestniczyła w spotkaniach i warsztatach. Gościem pierwszego spotkania uczestników projektu, odbywającego się w Bibliotece Publicznej w Czarnem, był dyrektor Muzeum Regionalnego w Szczecinku, Ireneusz Markanicz, który przedstawił szczegółowo rys historyczny dotyczący powojennego osadnictwa na Ziemiach Zachodnich. Zapoznał również uczestników projektu z możliwościami poszukiwania informacji na stronach internetowych oraz podzielił się z młodzieżą bogatym doświadczeniem dziennikarskim przydatnym w realizacji projektu. Barbara Dąbrowa – Jaworska zapoznała uczniów z zasadami przeprowadzania wywiadów.

  

   Na kolejnych warsztatach Dorota Banaszak omówiła metody analizowania map przedwojennej i powojennej Polski. Zarysowała najważniejsze fakty związane z powojenną sytuacją Polaków na Kresach oraz akcją „Wisła”. Przedstawiła zmiany terytorialne Polski po II wojnie światowej, wskazała tereny, z których ludność migrowała w rejony gminy Czarne. Zaprezentowała również zarys historii miasta Czarne. Wspólnie sformułowano pytania niezbędne przy przeprowadzaniu wywiadów. Obejmowały one następujące zagadnienia:

  • kierunki migracji,
  • stan miasta i okolicznych wiosek,
  • warunki mieszkaniowe,
  • tworzenie się lokalnych struktur władzy, odbudowa życia społecznego,
  • sposoby zarobkowania, miejsca pracy,
  • początki oświaty, kultury,
  • problemy życia codziennego,
  • relacje sąsiedzkie.

     Osadnictwo powojenne stanowi niezwykle ciekawy epizod w dziejach miasta, ale cała historia gminy jest wyjątkowo bogata i zróżnicowana. Miasto wielokrotnie zmieniało przynależność państwową.

     Miejscowość Czarne uzyskała prawa miejskie w 1395 roku od Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego Konrada von Jungingena. W herbie znalazł się młot, gwiazda i półksiężyc. W XV w. dodano głowę ryby. W dokumencie lokacyjnym widnieje nazwa miasta – Hammersteyn.

W 1466 r. zakończyła się wojna 13 letnia z Krzyżakami. Zgodnie z ustaleniami II pokoju toruńskiego miasto należało do Polski. Spolszczono jego nazwę, która przybrała postać Hamersztyn.

Ważnym historycznym zdarzeniem była zwycięska bitwa rozegrana w dniach 12-18 kwietnia 1627 r. pomiędzy wojskami polskimi dowodzonymi przez hetmana Stanisława Koniecpolskiego a Szwedami.

W 1772 r. nastąpił pierwszy rozbiór Polski. Pomorze Gdańskie wraz z Czarnem znalazło się w granicach państwa pruskiego, a od 1871 r. Cesarstwa Niemieckiego.

Pod koniec XIX w. Czarne pełniło funkcję miasta garnizonowego. Podczas II wojny światowej na terenie poligonu wojskowego Niemcy wybudowali obóz dla jeńców wojennych. W Stalag II B Hammerstein zginęło 65 tys. osób pochodzenia rosyjskiego, polskiego, serbskiego, francuskiego, belgijskiego i innych.

W 1945 r. miasto zostało zdobyte przez wojska II Frontu Białoruskiego dowodzone przez marszałka Konstantego Rokossowskiego. Podczas walk zniszczeniu uległo ok. 40% budynków w mieście.

Decyzją konferencji poczdamskiej ( lipiec – sierpień 1945 r.) Pomorze wraz z Czarnem zostało przyznane Polsce.

     W związku ze zmianą granic nastąpiły konieczne przemieszczenia ludności. Ludność niemiecka z Czarnego i okolic została w większości przesiedlona za Odrę. Pierwszą grupą ludności polskiej na terenie Czarnego byli robotnicy przymusowi ściągani tutaj podczas II wojny światowej głównie do prac polowych, drugą grupę stanowili jeńcy wojenni z obozu. Po zakończeniu działań wojennych grupka tzw. autochtonów czyli rodzimej ludności niemieckiej, nie chciała opuszczać swoich domów i mieszkań, postanowili pozostać w granicach państwa polskiego. Często osoby te miały polskie korzenie, o czym świadczyły ich nazwiska np. Bijekowie z Sokola.

Już w maju 1945 r. pojawili się pierwsi osadnicy z pobliskiego powiatu chojnickiego. Kolejną grupę osadników stanowili przesiedleńcy z Polski centralnej, oraz tzw. repatrianci, czyli Polacy z Kresów Wschodnich II RP, z ziem utraconych na rzecz Związku Radzieckiego.

W 1947 r. miała miejsce akcja ,,Wisła”. Biuro Polityczne KC PPR podjęło decyzję przesiedlenia Ukraińców i Łemków z ziem południowo-wschodniej Polski na tzw. Ziemie Odzyskane.

Rozproszenie ludności ukraińskiej było odpowiedzią na tzw. rzeź wołyńską. Ponad 100 tys. Polaków zostało wymordowanych przez nacjonalistów z Ukraińskiej Armii Powstańczej przy wsparciu miejscowej ludności ukraińskiej.

Przykładami kierunków, z których przybywali osadnicy mogą być losy przedstawicieli grup ludności, którzy po II wojnie światowej przybyli nad Czarnicę. Pani Szpakowska jest osobą pochodzącą z Wileńszczyzny, pan Rak przesiedleniec z Kielecczyzny a pani Petryczko Ukrainką, która została przesiedlona w ramach akcji „Wisła”.

Uczestnicy projektu:

  1. Łukasz Haas, klasa II C
  2. Barbara Maszczak, klasa II C
  3. Aleksandra Brodowska , klasa II A
  4. Paulina Hepner, klasa II A
  5. Szymon Hubner, Klasa II A
  6. Daria Kumoch, klasa II A
  7. Daria Bukowska, klasa II A
  8. Monika Popowniak, klasa II A
  9. Joanna Nowak, klasa II A
  10. Łukasz Sabatowski , klasa III A
  11. Mikołaj Feculak, klasa I A
  12. Dawid Misztal, gimnazjum w Barkowie

 [D1]ski

RemixMedia Telewizja Internetowa

RemixMedia Telewizja Internetowa