Krótka historia telewizji cz. I

Krótka historia telewizji cz. I

Film i telewizja należą do podstawowych i najbardziej znamiennych elementów kultury XX wieku, warunkują bowiem wraz z pozostałymi masowymi środkami komunikowania (albo: środkami masowego przekazu informacji, albo: masowego oddziaływania), tj. prasą i radiem, nowy upowszechniony typ kultury, tzw. kulturę masową.

Telewizja również przynosząca „syntezę życia i ruchu”- rozwija się z kolei w rozbudowanym systemie łączności elektrycznej wraz z telegrafią, telefonią i telekopią, będąc  najmłodszym wynalazkiem w tej dziedzinie jako „technika przesyłania obrazów na odległość drogą elektryczną, tj. za pomocą fal elektromagnetycznych lub sygnałów przenoszonych prądami w przewodach”. Trzeba było na nią długo czekać i poprzedziło ją wiele osiągnięć naukowych i technicznych, szczególnie w dziedzinie elektrotechniki w I połowie XX wieku. Telewizja była bardziej technologią poszukującą pola zastosowania niż zaspokająca popyt na nowy rodzaj usług lub treści. Zapożyczyła się u istniejących mediów i wprowadziła większość swoich form z filmu, muzyki, literatury, wiadomości i sportu.

Istnieje dość rozpowszechniony pogląd, że telewizja jest młodą dziedziną telekomunikacji, powstałą w zasadzie dopiero po zakończeniu ostatniej wojny światowej. Tymczasem prace nad telewizją, zwłaszcza nad podstawowymi elementami toru telewizyjnego, sięgają w niektórych przypadkach połowy XIX wieku. Ogólna idea transmisji na odległość obrazów, rysunków i fotografii została zaproponowana w 1843 roku przez Aleksandra Bayna. Ze względów technicznych nie można było wtedy jeszcze zrealizować te idee. Swoje przemyślenia o tym pomyśle opublikował Polak Julian Ochorowicz w 1877 roku na łamach lwowskiego pisma „Kosmos”.

Na dalsze osiągnięcia w tej dziedzinie trzeba było czekać prawie 40 lat. Wtedy Paul Nipkow niemiecki inżynier urodzony w Lęborgu, uczeń gimnazjum w Wejherowie w 1884 roku jako student politechniki berlińskiej opatentował „elektryczny teleskop”.

tarcza Nipkowa - pierwsza telewizja

tarcza Nipkowa – pierwsza telewizja

Było to urządzenie do mechanicznego wybierania obrazu telewizyjnego. Zbudowane było z dwóch wirujących tarcz znajdujących się w jednej osi przestrzennej. Miały spiralnie rozmieszczone, maleńkie otwory i napędzane były zsynchronizowanymi silnikami. Obraz za pomocą soczewek był rzutowany na jedną z tarcz. Za nią znajdowała się fotokomórka, która przetwarzała światło (przedostające się przez punkty obrazu) w sygnały elektryczne.

Z kolei te były przewodowo przesyłane do lampy rozbłyskowej, która oświetlała podobną drugą tarczę. Przez jej otwory przedostawał się promień rysując obraz na ekranie „obserwowany” przez pierwszą fotokomórkę. Podsumowując pierwsza tarcza była prymitywną kamerą telewizyjną a druga odbiornikiem telewizyjnym. Paul Nipkow przeszedł do historii jako ojciec telewizji.

Przekazywaniem obrazów i dźwięków na odległość interesowali się też polscy uczeni, m.in. Julian Ochorowicz (1850-1917), który przedstawił swój projekt w czasopiśmie „Kosmos” w roku 1878, w artykule pt. „O możności zbudowania przyrządu do przesyłania obrazów optycznych na dowolną odległość”. Jan Szczepanik (1872-1926) zwany ”polskim Edisonem” opatentował w 1887 r. w Londynie „telektroskop”- elektryczne urządzenie, służące do reprodukowania obrazów i przesyłania ich na odległość. Proponował wykorzystanie do tego celu systemu dwóch zwierciadeł i komórki selenowej. Mimo że jego „telektroskop” zyskał w świecie spore uznanie, nie doczekał się praktycznego zastosowania. Kazimierz Prószyński (1875-1945), jeden z pionierów kinematografii, zaproponował aparaturę, którą nazwał „telefotem”. Do analizy obrazu zaproponował po stronie nadawczej i odbiorczej dwóch synchronicznie wirujących bąków. Wszystkie te propozycje miały charakter teoretyczny. Przybliżały jednak moment praktycznego urzeczywistnienia telewizji.

            W odróżnieniu od innych wynalazków telekomunikacyjnych telewizja elektroniczna nie ma jednego twórcy- konstruktora, ale wszyscy byli Europejczykami. Właściwy rozwój prac nad tym wynalazkiem datujemy od odkrycia fotoprzewodnictwa selenu w 1873  i od zbudowania przez Siemensa w 1875 pierwszych fotokomórek selenowych.. Dopiero wówczas można było zacząć poszukiwanie rozwiązania problemu przesyłania obrazu na odległość.

            Zasadę przetwarzania światła w prąd elektryczny- podstawową dla faksymile (czyli dzisiejszych aparatów do transmisji nieruchomych obrazów- popularnych faksów) jak i dla telewizji odkrył Anglik May w 1873 roku. Odkrył on, że oporność elektryczna selenu zmienia się pod wpływem oświetlenia- a to pozwoliło skonstruować fotokomórkę. Niemieccy fizycy działający niezależnie- Heinrich Hartz i Wilhelm Hallwachs odkryli efekt fotoelektryczny tj. emisje elektronów pod wpływem światła. Zjawisko to wykorzystał Szkot John Logie Baird, który w 1923(lub1924) skonstruował z puszek po herbatnikach, starego silnika elektrycznego i podstawki pod miednicę aparat. To proste urządzenie umożliwiło przesyłanie na odległość 3 metrów obrazu nieruchomego obiektu- wtedy był to obraz krzyża maltańskiego. Baird urządzał płatne pokazy swego wynalazku, także po tym jak o mało nie stracił życia porażony prądem. Przy pomocy swojej rodziny w 1925 roku założył firmę Television Limited. Była to pierwsza firma zajmująca się przesyłaniem obrazów na odległość.

            W 1897 roku Karl F. Braun wynalazł oscylator katodowy. Wirujące tarcze Nipkowa zastępuje lampa próżniowa z promieniowaniem katodowym, regulowanym przez elektromagnesy. Wynalazek został rozpowszechniony w Petersburgu w 1907 roku przez Borisa Rosinga do przekształcania sygnałów elektrycznych w obrazy. Stworzono też prototyp kineskopu na bazie wynalazku Brauna. Rok później Anglik A.A. Campbell Swinton stworzył analizator elektroniczny.

KJ-J

Submit a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *